ԲացահայտենքՏարազ, պաշտամունքներ, հավատալիքներ. Ի՞նչ են թաքցրել հին հայերը

Տարազ, պաշտամունքներ, հավատալիքներ. Ի՞նչ են թաքցրել հին հայերը

Հին հայկական  հագուտը՝ տարազը, հայերի կենցաղը և մշակույթը բնութագրող տարրերից էր,  խոսում էր մարդու ցեղային, սեռային պատկանելիության մասին և բնութագրում էր հասարակական նշանակությունը: Մարդիկ անմիջապես հասկանում էին, թե տարազ կրողն ինչ  խավի է պատկանել: Տարազի մասին և հայկական կենցաղի մասին ավելին իմանալու անպայման պետք է այցելել Սարդարապատի հայոց Ազգագրության և ազատագրական պայքարի պատմության ազգային թանգարան:

 

Հայկական տարազի մեջ գերակշռում են չորս տարերքի գույները, որոնք են  երկրի սևությունը, ջրի սպիտակությունը, օդի կարմիրը և հրե դեղինը: Յուրաքանչյուր տարածաշրջան ուներ իր տարազը: Տարազի մեջ թաքնված  են հնագույն գաղտնիքներ և հավատալիքներ: Առօրյա կամ տնային հագուստը հարմարեցվել է տվյալ տարածքի բնակլիմայական, էթնիկական միջավայրին:

Տարազը կազմված է  ներքնազգեստից, վերնազգեստից, գլխի հարդարանքից, զարդարանքից, ոտնամանից: Կանանց գլխի  հարդարանքին մեծ նշանակություն է տրվել, այն համարվել է  տան բարեկեցության գրավականը: Ճակատկալի հնագույն օրինակներում  ծաղիկների հետ միասին ամրացվել են կարմիր պոչով ու կատարով աքաղաքներ, որոնք կապվել են  պտղաբերության, բեղմնավորման, որդեծնության գաղափարի հետ:

 

Ասեղնագործ բանվածքին,որը հատուկ էր կնոջ տարազին, մոգական զորություն էր վերագրվում  ու հավատում էին, որ դրանք կրողներն պաշտպանված էին չար, վնասաբեր ազդեցությունից:

Տարազում գոգնոցի առկայությունը խորհրդանշել է ամուսնացած կնոջը: Երիտասարդ աղջիկը նման գոգնոց չի կրել: Քրիստոնեության  շրջանում հողի պաշտամունքը նույնպես հնարավոր չեղավ դուրս մղել, որովհետև հայտնի քրիստոնյաների և եկեղեցականների գերեզմանները վերածվեցին սրբավայրերի,  որտեղից բերված հողով բուժում էին կանանց անպտղությունը:

 

Հողին զուգահեռ շատ տարածված էր նաև քարի  պաշտամունքը՝ կապված քարառատ երկիր լինելու հետ: Քարն իր մեջ  արյուն էր արունակում, ընդունակ է ուժ տալու, անզավակ կնոջը երեխա պարգևելու:

Պաշտամունքի առարկա է  եղել նաև աղը: Հին հայերի մեջ շատ տարածված է եղել նորածին երեխայի վրա աղ ցանելու, ինչպես նաև մարդկանց և տան անսրբությունն աղով մաքրելու սովորությունները:

Հին հայերը թվարկած պաշտամունքների կողքին ենթարկվել են նաև Արևի, Լուսնի, Աստղերի, Կրակի և Ջրի  պաշտամունքներին:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Instagram
This error message is only visible to WordPress admins

Error: No feed found.

Please go to the Instagram Feed settings page to create a feed.

Հետևեք ինձ